Cái workshop harness engineering này mình tổ chức cũng lâu rồi.
Mà do khá bận nên không có lên bài cho anh em.
Thôi mình để tạm 1 cái video records của workshop cho anh em nào quan tâm thì xem nhé.
Nội dung workshop:
Workshop online dành cho BA/PO muốn đưa AI vào công việc thật — không phải “chat lẻ vài câu”, mà gắn AI vào đúng từng bước trong quy trình BA.
Harness Engineering là cách làm việc mới: thay vì để AI làm thay, ta thiết kế “khung” để AI chạy bên trong workflow — BA vẫn là người dẫn dắt, review và chịu trách nhiệm.
NỘI DUNG CHÍNH
1. BA qua 3 thời kỳ
Nhìn lại hành trình: thời chưa có AI → giai đoạn Prompting & Context (2023–2025) → Harness Engineering & Workflow (2026 → nay).
2. Hiểu đúng về “AI trong workflow BA”
AI “chui vào” bên trong từng bước. BA vẫn là chủ tài liệu, vẫn review, vẫn là người chịu trách nhiệm.
3. Human-in-the-loop — triết lý cốt lõi
Vì sao không để AI tự chạy end-to-end
4. DEMO trọn luồng thực chiến
Đi nguyên một mạch: brainstorm → chốt yêu cầu → dựng SRS (diagram, flow, ERD, wireframe) → gọi Figma để vẽ → sinh checklist & test case.
Dành cho ai:
• BA/PO muốn tăng tốc công việc bằng AI mà vẫn giữ kiểm soát chất lượng.
• Người đã dùng ChatGPT/Claude cơ bản, muốn nâng lên mức workflow bài bản.
Workshop online dành cho BA/PO muốn đưa AI vào công việc thật — không phải “chat lẻ vài câu”, mà gắn AI vào đúng từng bước trong quy trình BA.
Harness Engineering là cách làm việc mới: thay vì để AI làm thay, ta thiết kế “khung” để AI chạy bên trong workflow — BA vẫn là người dẫn dắt, review và chịu trách nhiệm.
Kể từ khi ChatGPT 3.5 xuất hiện, nhiều người đã tận dụng AI để tối ưu hóa công việc của mình một cách hiệu quả.
Hoàng BA cũng nằm trong số đó, đã trải nghiệm và áp dụng AI vào công việc hàng ngày.
Với hơn 2 năm sử dụng AI liên tục, mình đã tích lũy được một số mẹo và kỹ năng hữu ích, đặc biệt trong các nhiệm vụ của BA/PM, giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu suất làm việc.
Qua khóa học này, mình sẽ chia sẻ và hỗ trợ bạn biết cách sử dụng trong công việc BA / PM, để bạn cũng có thể làm việc thông minh và hiệu quả hơn!
Khoá học sử dụng AI trong công việc IT Business Analyst (tạo bởi AI)
Nội dung khóa học
BUỔI 1 – Bước đầu hiểu về AI (3 giờ):
Giới thiệu bản thân và kinh nghiệm sử dụng AI
Hiểu cơ bản về AI
Giải thích cách AI hoạt động ở thời điểm hiện tại
Tìm hiểu và phân biệt AI models, AI Agent, AI Chatbot
Các AI models hiện tại, nên sử dụng model nào
Một số khái niệm hay được nói tới khi sử dụng AI:
RAG
MCP
Tokens
Cách AI research/web search
Giải thích context trong AI
Các khoá học tự học về việc sử dụng AI/AI Agent
Sử dụng AI:
Cách sử dụng AI cho đúng (hiệu quả hơn).
Đăng ký và tạo tài khoản, kiểm tra giá… để sử dụng một AI.
Bảo mật khi sử dụng AI:
Chia sẻ và hiểu về bảo mật khi sử dụng AI
Kiểm tra security & cấu hình để AI không dùng nội dung của mình cho training model ở một số công cụ AI.
Một số AI mình hay sài: Giới thiệu về các AI mình hay dùng, cũng như chia sẻ kinh nghiệm, trải nghiệm cá nhân đến mọi người khi sử dụng AI.
Sử dụng AItiết kiệm hơn
Sử dụng chatbot tạo màn hình giao diện HTML/CSS
Giới thiệu về Mermaid và PlantUML
Xây dựng UI Flow sử dụng Mermaid/PlantUML
BUỔI 2 – Sử dụng AI tạo Wireframe/Prototype và Use case, Flow chart (3 giờ):
Tạo Prototype với AI
Dùng v0.dev
Dùng Figma Make
Giới thiệu các sản phẩm tương tự v0.dev, Figma make
Dùng Figma Make tạo Slides
Sử dụng AI đề xuất ý tưởng về layout/giao diện/tính năng/UX
Tạo UI/Wireframe với prototype vừa được tạo ra (mang lên Figma)
Xây dựng mô tả màn hình (input field, validation) – chỉ giới thiệu, buổi 3 sẽ chia sẻ chi tiết hơn
Use cases
Xây dựng Use cases từ yêu cầu
Vẽ Usecase diagram
Vẽ Flow chart
BUỔI 3 – Sử dụng AI tạo diagram & Test cases (3 giờ)
Vẽ Activity Diagram (bao gồm trường hợp có Swimlane)
Vẽ Sequence Diagram
Vẽ Class Diagram
Vẽ ERD
Viết User Stories và Acceptance Criteria
Vẽ BPMN
Tạo checklist và test cases với AI, đảm bảo độ coverage cao
Sử dụng Gemini/Claude tạo checklist/Test cases
Tự xây dựng tools và điều chỉnh để xem và export checklist/ testcases theo ý.
BUỔI 4 – Tạo tài liệu sử dụng AI, học và nghiên cứu, elicitation(3 giờ):
Xây dựng SRS
Xây dựng Use cases
Mô tả màn hình
Xây dựng diagram
Mô tả diagram
Xây dựng mô tả luồng nghiệp vụ (logic description)
Xây dựng BRD
Xây dựng PRD
Viết User manual
Học và nghiên cứu tính năng mới
Thực hành học và nghiên cứu tính năng mới
Thực hành cùng AI, đóng giả stakeholders để luyện khả năng khơi gợi
Xây dựng model overview từ yêu cầu nghiệp vụ
Xây dựng Knowledge base, truy vấn/hỏi đáp cùng tài liệu có sẵn
Cách sử dụng AI không cần dùng prompt mẫu
ỨNG DỤNG AI TRONG CÔNG VIỆC CHO IT BUSINESS ANALYST
Lợi ích của khóa học
Thực hành thực tế với các công cụ AI hiện đại.
Phát triển kỹ năng thiết kế, viết tài liệu và thử nghiệm bằng AI.
Cơ hội áp dụng kiến thức vào công việc thực tế, đặc biệt trong vai trò Business Analyst (BA), giúp bạn giảm rất rất nhiều thời gian khi làm công việc BA.
Hỗ trợ trong vòng 3 tháng, giúp bạn thực hành và áp dụng trong công việc của bạn hiệu quả.
Có ghi lại khoá học và bạn được xem lại trong vòng 6 tháng.
Bạn sẽ được cung cấp tài khoản Figma, Poe để thực hành trong thời gian 1 tháng. Khoảng 3-4 tài khoản cho cả lớp để thực hành chung.
Thông tin đăng ký
Bạn sẵn sàng bắt đầu hành trình khám phá AI chưa? Hãy đăng ký ngay hôm nay để không bỏ lỡ cơ hội!
Tạo mô tả màn hình bằng AI, giảm thời gian từ 30-40 phút còn 5-10 phút.
FAQs:
Thời gian khoá học:
– 4 buổi, mỗi buổi 3 tiếng.
Có video record lại buổi học không?
– Sẽ có nha mọi người, các buổi học sẽ được record lại và gửi đến mọi người trong lớp học.
Có được hỗ trợ sau các buổi học không?
– Sẽ có hỗ trợ các bạn trong vòng 3 tháng, để các bạn thực hành được, nên cứ mạnh dạn nhắn tin để mình hỗ trợ nhé. Miễn nội dung liên quan đến khoá học.
Sẽ học qua đâu?
– Dự kiến sẽ học qua Zoom nha mọi người. Mình sẽ gửi link zoom qua email trước cho bạn 1 ngày, cũng như nhắc nhở bạn trước giờ vào học để bạn tham gia
Dùng AI nào để thực hành vậy? có miễn phí không?Và có tool nào khác ngoài AI không?
– Khi học mình sẽ thực hành chính trên POE AI – Một bên thứ 3 xây dựng có kết nối với các models mới và nổi tiếng như: ChatGPT, Anthropic, Flux, DeepSeek, Gemini AI, Grok, Qwen, Nova, Llamma,…
– Do đó mà chỉ với 1 mình Poe bạn có thể sử dụng được nhiều tác vụ, từ chat hỏi đáp thông thường, dùng đa dạng models, có thể tạo ảnh minh hoạ, …
– Ngoài POE mình sẽ dùng một số AI khác để tạo prototype như v0.dev, figma make
– Ngoài các AI thì mình sẽ sài thêm 1 tool mini do Hoàng build, để mọi người view testcase lên dễ dàng và download về exel.
– Dùng chung 1 tài khoản POE premium trong 1 tháng (5-6 bạn 1 tài khoản), có 1 triệu Point, nhiêu point thì mọi người thong thả sài nha.
Sau này khi dùng, mình có cần trả tiền AI để dùng không?
– Sau này nếu bạn muốn dùng premium thì phải trả phí, 499K/1 triệu points/1 tháng, hoặc gói 128K/1 tháng cho 10,000 points/ngày hoặc có thể rủ người sài chung và chia tiền.
– Hoặc mình có gợi ý những AI mạnh mẽ đang có miễn phí để mọi người sài thay thế, dĩ nhiên là đôi lúc không bằng hàng Premium rồi, nhưng vẫn thực hiện được các tác vụ.
Mình chưa biết gì về AI thì có học được không?
– Học được nha, lớp này là lớp hướng dẫn sử dụng AI cho các tác vụ liên quan đến BA (không phải tất cả, nhưng là những phần mình có đưa ra khi giới thiệu khoá học)
– Vì đây là học sử dụng và các tip khi sử dụng AI, dùng AI nào cho phù hợp, chứ không phải học cách build AI hay AI-Agent.
Kể từ khi ChatGPT 3.5 xuất hiện, nhiều người đã tận dụng AI để tối ưu hóa công việc của mình một cách hiệu quả.
Hoàng BA cũng nằm trong số đó, đã trải nghiệm và áp dụng AI vào công việc hàng ngày.
Với hơn 2 năm sử dụng AI liên tục, mình đã tích lũy được một số mẹo và kỹ năng hữu ích, đặc biệt trong các nhiệm vụ của QC/ BA, giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu suất làm việc.
Qua khóa học này, mình sẽ chia sẻ và hỗ trợ bạn biết cách sử dụng AI trong công việc của QA/QC/Tester cả Manual Testing và Automation testing, để bạn cũng có thể làm việc thông minh và hiệu quả hơn!
Khoá học sử dụng AI cho QA/QC/Tester – Ảnh do AI tạo ra
Nội dung khóa học
BUỔI 1:
Hiểu cơ bản về AI
Giải thích cách AI hoạt động ở thời điểm hiện tại
Tìm hiểu AI models và AI Agent
Context trong việc sử dụng AI & Quản lý context
Sử dụng AI:
Cách sử dụng AI cho đúng (hiệu quả hơn).
Đăng ký và tạo tài khoản, kiểm tra giá… để sử dụng một AI.
Một số AI mình hay sài: Giới thiệu về các AI mình hay dùng, cũng như chia sẻ kinh nghiệm, trải nghiệm cá nhân đến mọi người khi sử dụng AI.
Sử dụng AI để hỗ trợ hiểu nghiệp vụ, chi tiết về dự án
BUỔI 2:
Xây dựng Checklist/Testcase (với độ coverage cao)
Xây dựng testcase với độ coverage cao
Custom prompt, template phù hợp với nhu cầu của bạn và công ty
Xây dựng test cases để phù hợp với việc dựng automation testing (sử dụng Playwright)
– Sẽ có nha mọi người, các buổi học sẽ được record lại và gửi đến mọi người trong lớp học đó qua email và xem trên hệ thống khoahoc.hoangphan.blog.
Có được hỗ trợ sau các buổi học không?
– Sẽ có hỗ trợ các bạn trong vòng 3 tháng, để các bạn thực hành được, nên cứ mạnh dạn nhắn tin để mình hỗ trợ nhé. Miễn nội dung liên quan đến khoá học.
Sẽ học qua đâu?
– Dự kiến sẽ học qua Zoom nha mọi người. Mình sẽ gửi link zoom qua email trước cho bạn 1 ngày, cũng như nhắc nhở bạn trước giờ vào học để bạn tham gia
Dùng AI nào để thực hành vậy? có miễn phí không?Và có tool nào khác ngoài AI không?
– Khi học mình sẽ thực hành chính trên nhiều AI khác nhau, đa số có hỗ trợ miễn phí, mình sẽ chia sẻ rõ AI nào phù hợp với từng nhiệm vụ riêng.
– Ngoài các AI thì mình sẽ sài thêm 1 tool mini do Hoàng build, để mọi người view testcase lên dễ dàng và download về excel.
– Mọi người sẽ đăng ký sử dụng Cursor miễn phí 14 ngày, để thực hành xây dựng automation tests với Playwright
Sau này khi dùng, mình có cần trả tiền AI để dùng không?
– Hiện các tác vụ mình thấy có thể dùng bản miễn phí cũng được nếu nhu cầu không quá nhiều, nhưng bản premium thì sẽ tốt hơn, ví dụ như Cursor là 20$/mo, một số AI như ChatGPT premium, POE giá cũng khoảng 20$/mo.
– Hoặc mình có gợi ý những AI mạnh mẽ đang có miễn phí để mọi người sài thay thế, dĩ nhiên là đôi lúc không bằng hàng Premium rồi, nhưng vẫn thực hiện được các tác vụ tốt.
Mình chưa biết gì về AI thì có học được không?
– Học được nha, lớp này là lớp hướng dẫn sử dụng AI cho các tác vụ liên quan đến QC (không phải tất cả, nhưng là những phần mình có đưa ra khi giới thiệu khoá học)
– Vì đây là học sử dụng và các tip khi sử dụng AI, dùng AI nào cho phù hợp, chứ không phải học cách build AI hay AI-Agent.
Mình chưa biết gì về Coding thì có học được không?
– Vẫn học được, nhưng sẽ có chút hạn chế.
– Nếu bạn biết về JS và Playwright trước sẽ giúp bạn trong việc kiểm tra code, nếu có lỗi thì sẽ xử lý và sửa lỗi dễ hơn. Còn nếu không biết thì sau khoá bạn có thể học và bổ sung sau cũng được nhé.
Kể từ khi ChatGPT 3.5 xuất hiện, nhiều người đã tận dụng AI để tối ưu hóa công việc của mình một cách hiệu quả.
Hoàng BA cũng nằm trong số đó, đã trải nghiệm và áp dụng AI vào công việc hàng ngày.
Với hơn 2 năm sử dụng AI liên tục, mình đã tích lũy được một số mẹo và kỹ năng hữu ích, đặc biệt trong các nhiệm vụ của BA/PM, giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu suất làm việc.
Qua khóa học này, mình sẽ chia sẻ và hỗ trợ bạn biết cách sử dụng trong công việc BA / PM, để bạn cũng có thể làm việc thông minh và hiệu quả hơn!
Hình này tạo bằng AI
Nội dung khóa học
Hiểu cơ bản về AI: Giải thích cách AI hoạt động ở thời điểm hiện tại, và cách sử dụng AI cho đúng.
Sử dụng AI: Đăng ký và tạo tài khoản, kiểm tra giá… để sử dụng một AI,
Một số AI mình hay sài: giới thiệu về các AI mình hay dùng, cũng như chia sẻ kinh nghiệm, trải nghiệm cá nhân đến mọi người khi sử dụng AI
Tạo Prototype với AI
Tạo UI/Wireframe với prototype vừa được tạo ra
Tạo checklist và testcases với AI, đảm bảo độ coverage cao
Vẽ diagram: Flow chart, Sequence
Viết Usecase
Viết User story và AC
Viết SRS
Viết User guide
Học và nghiên cứu tính năng mới
Một số tác vụ khác sử dụng AI
Lợi ích của khóa học
Thực hành thực tế với các công cụ AI hiện đại.
Phát triển kỹ năng thiết kế, viết tài liệu và thử nghiệm bằng AI.
Cơ hội áp dụng kiến thức vào công việc thực tế, đặc biệt trong vai trò Business Analyst (BA), giúp bạn giảm rất rất nhiều thời gian khi làm công việc BA.
Tham gia group Telegram private được Hoàng hỗ trợ, cũng như được chia sẻ các kiến thức mới nhất về AI.
Một tháng sử dụng AI (mình sẽ mua 1 tài khoản cho 1 lớp (6 bạn) sài chung để thực hành, tài khoản này 1 tháng)
Được sử dụng AI Agent do Hoàng phát triển (thời gian sắp tới sẽ có vài công cụ Hoàng xây dựng)
Các buổi học sẽ được record lại, mình sẽ gửi cho các bạn xem lại qua email.
Thông tin đăng ký
Bạn sẵn sàng bắt đầu hành trình khám phá AI chưa? Hãy đăng ký ngay hôm nay để không bỏ lỡ cơ hội!
– 2 buổi, mỗi buổi 3 tiếng hoặc có thể hơn nếu trao đổi trong buổi học nhiều.
Có video record lại buổi học không?
– Sẽ có nha mọi người, các buổi học sẽ được record lại và gửi đến mọi người trong lớp học đó qua email.
Có được hỗ trợ sau các buổi học không?
– Sẽ có hỗ trợ các bạn trong vòng 3 tháng, để các bạn thực hành được, nên cứ mạnh dạn nhắn tin để mình hỗ trợ nhé. Miễn nội dung liên quan đến khoá học.
Sẽ học qua đâu?
– Dự kiến sẽ học qua Zoom nha mọi người. Mình sẽ gửi link zoom qua email trước cho bạn 1 ngày, cũng như nhắc nhở bạn trước giờ vào học để bạn tham gia
Dùng AI nào để thực hành vậy? có miễn phí không?Và có tool nào khác ngoài AI không?
– Khi học mình sẽ thực hành chính trên POE AI – Một bên thứ 3 xây dựng có kết nối với các models mới và nổi tiếng như: ChatGPT, Anthropic, Flux, DeepSeek, Gemini AI, Grok, Qwen, Nova, Llamma,…
– Do đó mà chỉ với 1 mình Poe bạn có thể sử dụng được nhiều tác vụ, từ chat hỏi đáp thông thường, dùng đa dạng models, có thể tạo ảnh minh hoạ, …
– Ngoài POE mình sẽ dùng một số AI khác.
– Ngoài các AI thì mình sẽ sài thêm 1 tool mini do Hoàng build, để mọi người view testcase lên dễ dàng và download về exel.
– Một lớp 6-7 bạn sẽ dùng chung 1 tài khoản POE premium trong 1 tháng, có 1 triệu Point, nhiêu point thì mọi người thong thả sài nha. Hoàng ngày nào cũng sài, 1 triệu point tháng nào cũng dư.
Sau này khi dùng, mình có cần trả tiền AI để dùng không?
– Sau này nếu bạn muốn dùng premium thì phải trả phí, 499K/1 triệu points/1 tháng, có thể rủ người sài chung và chia tiền.
– Hoặc mình có gợi ý những AI mạnh mẽ đang có miễn phí để mọi người sài thay thế, dĩ nhiên là đôi lúc không bằng hàng Premium rồi, nhưng vẫn thực hiện được các tác vụ.
Mình chưa biết gì về AI thì có học được không?
– Học được nha, lớp này là lớp hướng dẫn sử dụng AI cho các tác vụ liên quan đến BA (không phải tất cả, nhưng là những phần mình có đưa ra khi giới thiệu khoá học)
– Vì đây là học sử dụng và các tip khi sử dụng AI, dùng AI nào cho phù hợp, chứ không phải học cách build AI hay AI-Agent.
Lâu quá rồi không viết blog, nay nhân dịp đầu xuân nên mình sẽ chia sẻ về một khái niệm rất quan trọng mà BA nào cũng cần nắm vững – Business Rule (Quy tắc nghiệp vụ).
1. Giới thiệu
Làm BA, chúng ta thường xuyên phải đi phân tích nghiệp vụ và viết tài liệu. Và một trong những thứ quan trọng nhất mà BA cần xác định chính là Business Rule. Vậy:
Business Rule là gì?
Nó khác gì với Business requirement?
Làm sao để định nghĩa business rule hiệu quả?
Qua bài viết này, mình sẽ chia sẻ kinh nghiệm thực tế về business rule nhé.
2. Business Rule là gì?
Business Rule là các quy tắc, chính sách, ràng buộc mà một tổ chức/doanh nghiệp đặt ra để:
Kiểm soát hoạt động kinh doanh
Đảm bảo tính nhất quán của dữ liệu
Tuân thủ các quy định pháp lý
Thống nhất cách vận hành nghiệp vụ
Và đặt ra để khi build hệ thống (tại ta đang nói là IT BA mà) thì hệ thống sẽ phải tuân theo.
Nói cách khác
Business Rule là những gì định nghĩa hoặc ràng buộc một khía cạnh nào đó của nghiệp vụ. Nó giúp kiểm soát hoặc ảnh hưởng đến hành vi nghiệp vụ.
Ví dụ thực tế:
“Khách hàng phải trên 18 tuổi mới được mở thẻ tín dụng”
“Đơn hàng trên 500k được miễn phí ship”
“Mỗi user chỉ được tạo tối đa 3 tài khoản”
3. Business Rule vs Business Requirement
Đây là 2 khái niệm hoàn toàn khác nhau mà nhiều bạn hay nhầm lẫn.
Business Requirement là những mục tiêu, nhu cầu mà business muốn đạt được. Nó trả lời câu hỏi “CÁI GÌ” (WHAT).
“Hệ thống cần lưu được lịch sử giao dịch của khách hàng”
“Khách hàng có thể đặt lịch với bác sĩ yêu thích”
Business Rule là các quy định, ràng buộc để đạt được requirement. Nó trả lời câu hỏi “NHƯ THẾ NÀO” (HOW).
“Lịch sử giao dịch được lưu tối đa 5 năm”
“Chỉ khách hàng VIP mới được đặt lịch trước 30 ngày”
“Mỗi khách chỉ được đặt tối đa 3 lịch/tuần”
Những điểm khác biệt:
Business Requirement
Business Rule
Về tính chất
Mang tính định hướng, mục tiêu
Thường chung chung, high-level
Focus vào outcome
Mang tính ràng buộc, quy định
Phải cụ thể, chi tiết
Focus vào implementation
Về nguồn gốc
Đến từ stakeholder/business user
Thường là pain point cần giải quyết
Xuất phát từ nhu cầu thực tế
Có thể từ nhiều nguồn:
Legal/Compliance
Technical constraints
BA/Dev team suggest
Dựa trên phân tích nghiệp vụ
Về cách thể hiện
Khách hàng có thể mở thẻ tín dụng online
BR-001: Tuổi từ 18-65
BR-002: Thu nhập >= 10tr/tháng
BR-003: CMND còn hiệu lực
BR-004: Có tài khoản thanh toán
Về tính linh hoạt
Ít khi thay đổi
Thay đổi impact lớn
Cần approval từ business
Thường xuyên thay đổi
Thay đổi impact nhỏ hơn
BA có thể suggest thay đổi
4. Phân loại Business Rule
Theo kinh nghiệm làm việc của mình, business rule có thể chia thành các nhóm:
Quy tắc ràng buộc (Constraint Rules): đây là những rule về giới hạn, điều kiện mà hệ thống phải tuân theo.
Giới hạn độ tuổi (Khách hàng phải từ 18-65 tuổi mới được mở thẻ tín dụng)
Hạn mức giao dịch (Rút tiền ATM tối đa 5tr/lần và 100tr/ngày)
Số lượng tối đa/tối thiểu (Mỗi user chỉ được tạo max 3 tài khoản)
Quy tắc tính toán (Computation Rules): Những rule liên quan đến công thức tính toán, xử lý số liệu
Công thức tính điểm thưởng (Mỗi 100k chi tiêu = 1 điểm)
Cách tính lãi suất (Lãi suất = Số dư * 0.8%/tháng)
Logic tính phạt (Phí trả trễ = 3%/tháng trên số tiền chậm trả)
Quy tắc quy trình (Process Rules): Rules về các bước xử lý, thứ tự thực hiện
Đơn hàng phải qua bước xác nhận OTP trước khi thanh toán
Khách hàng phải upload CMND trước khi tạo tài khoản
Hoàn tiền sau 24h kể từ khi huỷ đơn thành công
Quy tắc dữ liệu (Data Rules): Rules về format, ràng buộc dữ liệu.
Ví dụ: làm feature đăng ký tài khoản mà không có rule về format mật khẩu => users tạo mật khẩu yếu => security risk
Giúp quản lý thay đổi:
Dễ tracking khi có thay đổi
Đánh giá impact dễ hơn
Update requirement nhanh hơn
Ví dụ: khi legal yêu cầu thay đổi điều kiện mở thẻ, BA sẽ rà soát lại và chỉ cần update lại các rule liên quan, sau đó ghi rõ lại change để sau này dễ track.
Trao đổi với team dễ hơn:
Dev hiểu rõ logic cần code
Tester biết case cần test
PO/PM nắm được ràng buộc
6. Tips định nghĩa Business Rule hiệu quả
Qua thực tế làm việc, mình rút ra một số tips:
Viết ngắn gọn, rõ ràng:
Tránh câu dài, khó hiểu, một rule chỉ mô tả một ràng buộc
Dùng từ ngữ đơn giản
Format dễ đọc
Ví dụ:
BAD: Khách hàng đăng ký thẻ phải đủ 18 tuổi và có thu nhập ổn định từ 10 triệu trở lên mỗi tháng
GOOD:
BR1: Khách hàng phải từ 18 tuổi trở lên
BR2: Thu nhập tối thiểu 10tr/tháng
Phân nhóm logic:
Group theo chức năng
Đánh ID dễ tracking
Sắp xếp độ ưu tiên
Ví dụ nhóm rule cho feature Mở thẻ:
Điều kiện cơ bản
BR-001: Tuổi >= 18
BR-002: Thu nhập >= 10tr/tháng
Xác thực thông tin
BR-003: CMND còn hiệu lực
BR-004: SĐT đã xác thực OTP
Tính hạn mức
BR-005: Hạn mức = 3x thu nhập
Validate kỹ:
Review với SME (Subject Matter Expert)
Check conflict
Test các edge case
VD: Rule “Khách VIP được ưu tiên xử lý trong 2h” có conflict với rule “Đơn khiếu nại được xử lý theo thứ tự”.
Cập nhật thường xuyên nếu có thay đổi:
Version control: Lưu lại các version để dễ tracking
Change log: Change log khi release sản phẩm
Notification khi update: Update gì thì thông báo các bên liên quan
7. Một ví dụ thực tế
Ví dụ một feature Đặt lịch khám
Business Requirement
Business Rules
UC01: Khách hàng có thể đặt lịch khám với bác sĩ yêu thích
Điều kiện đặt lịch
BR-UC01-001: Chỉ đặt được lịch trong 30 ngày tới
BR-UC01-002: Mỗi KH chỉ đặt max 3 lịch/tuần
BR-UC01-003: Phải đặt trước ít nhất 24hRàng buộc bác sĩ
BR-UC01-004: BS chỉ nhận tối đa 20 lịch/ngày
BR-UC01-005: Thời gian khám: 8h-17h các ngày 2-7
BR-UC01-006: Mỗi ca khám 30pThanh toán
BR-UC01-007: Phí đặt lịch: 50.000đ
BR-UC01-008: Hoàn 100% nếu huỷ trước 24h
BR-UC01-009: Hoàn 50% nếu huỷ trước 12h
BR-UC01-010: Không hoàn tiền nếu huỷ < 12h
8. Công cụ quản lý Business Rule
Mình hay dùng các tool sau:
Confluence/Notion/Docs/Word: Viết doc, xưa hay sài, giờ cũng ít sài
Excel: Track version, lúc 2019 sài cái này kha khá, viết dạng sheet nói chung đánh dấu ID các kiểu khá dễ quản lý
Draw.io: Vẽ flow
Dùng AI (ChatGPT/ClaudeAI): Phụ Generate ra thêm details, và nhờ vẽ các diagram logic
Jira: Link với requirement
Trello: Giờ hay sài Trello để add task, và trong task sẽ add luôn các Business Rule (dạng như add AC)
9. Kết bài
Hi vọng qua bài viết này anh em đã hiểu rõ hơn về Business Rule và cách quản lý nó hiệu quả. Nếu thấy hay thì anh em đừng quên chia sẻ và để lại comment góp ý nhé 😀
Một bài trong chuỗi tự học IT Business Analyst cho người mới bắt đầu
Giới thiệu
Làm Business Analyst (BA), một trong những công cụ mạnh mẽ nhất mà chúng ta sử dụng để truyền đạt các yêu cầu và mô hình hóa các luồng, các hệ thống phức tạp là dùng UML.
Với bài viết này, Hoàng sẽ trình bày chi tiết hơn về UML, vai trò của nó trong công việc của một IT Business Analyst, và cách thức nó giúp chúng ta tối ưu hóa quá trình phát triển phần mềm.
UML là gì?
UML (Unified Modeling Language) là ngôn ngữ mô hình hóa tiêu chuẩn được sử dụng để biểu diễn và trực quan hóa thiết kế của hệ thống phần mềm. UML không phải là một ngôn ngữ lập trình, mà là một ngôn ngữ trực quan giúp chúng ta truyền đạt các yêu cầu, thiết kế, và cấu trúc hệ thống một cách hiệu quả giữa các bên liên quan.
Mình thì thấy UML nó giống như 1 bộ quy tắc/syntax để đưa ra 1 chuẩn thống nhất để mô hình và trực quan hoá phần mềm khác nhau, nó có nhiều loại mô hình/diagram, và cũng kiểu triển khai sao cho đơn giản, dễ tiếp cận và phổ biến đến mọi người.
Tại sao UML quan trọng đối với IT Business Analyst?
Là Business Analyst, một trong những tác vụ chúng ta cần phải làm đó là cầu nối giữa doanh nghiệp và nhóm phát triển (Dev team). Do đó mà chúng ta sẽ làm việc với các khách hàng/stakeholders để thu thập yêu cầu, làm rõ và xác nhận, sau đó chúng ta sẽ truyền đạt yêu cầu đó đến cho đội ngũ Dev. Vậy truyền đạt không phải chỉ nói là xong mà chúng ta cần phải viết tài liệu, mô tả, để làm sao dễ hiểu, chính xác và hiệu quả nhất. Mà thường để dễ hiểu cần hình minh hoạ, lưu đồ (diagram), thì UML chính là công cụ quan trọng trong việc đó => Giúp các bên dễ dàng hình dung và thảo luận về hệ thống.
Một số lợi ích mà IT Business Analyst có thể dễ thấy khi dùng UML:
Mô hình hoá yêu cầu: Dĩ nhiên UML là dùng để mô hình hoá 😀 nên nó sẽ giúp ta mô hình hoá yêu cầu, mà khi mô hình hoá lên mọi người đọc sẽ dễ hiểu hơn là đọc chữ không.
Truyền đạt yêu cầu hiệu quả: UML giúp chúng ta trình bày các yêu cầu và thiết kế hệ thống một cách rõ ràng và dễ hiểu, ngay cả với các bên không phải là Dev team. Các diagram UML giúp thu hẹp khoảng cách giữa doanh nghiệp và nhóm phát triển phần mềm (Dev).
Giảm thiểu hiểu lầm: Sử dụng UML giúp giảm thiểu sự hiểu lầm giữa các bên liên quan vì sơ đồ trực quan có thể truyền đạt nhiều thông tin hơn so với mô tả bằng ngôn ngữ tự nhiên.
Quản lý yêu cầu hiệu quả: Không chỉ về phần truyền đạt, mà UML còn giúp cho các yêu cầu được quản lý một cách hiệu quả, có hệ thống. Rồi phần dễ dàng theo dõi tiến độ nữa, mình cũng hay dùng các UML rồi đổi màu để đánh trạng thái phần nào đã xong.
Linh hoạt với nhiều mô hình phát triển phần mềm khác nhau: Ví dụ như Scrum/Agile, WaterFall, V-model, …
Tái sử dụng tốt: Thường nếu chung 1 luồng gần giống nhau, BA cũng hay dùng lại các diagram cho các dự án, tài liệu khác nhau.
Quản lý rủi ro và đánh giá tác động: Nhờ các diagram mà chúng ta có thể nhìn dự án một cách tổng quản, xem xét khi làm tính năng A thì ảnh hưởng tới những tính năng nào, rủi ro ra sao, đôi lúc cũng liên quan đến các chi phí phát sinh như cần phải có server A, server B,… Từ đó mà tránh đi được những vấn đề trước khi chúng trở nên nghiêm trọng.
Danh sách các loại UML Diagram
Mình để 1 hình các bạn xem là sẽ hiểu có những loại nào ha, hiện theo Wiki thì có 14 loại.
14 loại UML Diagrams
Sơ đồ lớp (Class Diagram)
Sơ đồ đối tượng (Object Diagram)
Sơ đồ tình huống sử dụng (Use Cases Diagram)
Sơ đồ trình tự (Sequence Diagram)
Sơ đồ cộng tác (Collaboration Diagram hay là Composite Structure Diagram)
Sơ đồ trạng thái (State Machine Diagram)
Sơ đồ thành phần (Component Diagram)
Sơ đồ hoạt động (Activity Diagram)
Sơ đồ triển khai (Deployment Diagram)
Sơ đồ gói (Package Diagram)
Sơ đồ liên lạc (Communication Diagram)
Sơ đồ tương tác (Interaction Overview Diagram – UML 2.0)
Sơ đồ phối hợp thời gian (Timing Diagram – UML 2.0)
Sơ đồ hồ sơ (Profile Diagram)
Về phần details giải thích từng cái bạn có thể xem video ngay ở dưới, hoặc các bạn đọc bài này nè, khá là hay luôn đó, có sẵn hình minh hoạ.
Thiệt mà để chỉ các bạn vẽ khá là tốn nhiều thời gian, nhiều khi cần phải làm video cơ. Mình xưa tự học được => mình nghĩ các bạn cũng sẽ tự học được.
Trên youtube giờ search có rất nhiều video hướng dẫn vẽ, dưới đây là 1 video, các bạn có thể xem và học nha 😀 mình đỡ làm lại
Các loại UML diagram hay được dùng
Đây là 1 khảo sát về việc sử dụng UML
Mức độ sử dụng các loại UML Diagrams
Trên là mức độ sử dụng của các loại UML diagrams, nhưng không phải chỉ áp dụng cho BA mà là cho tổng quan chung.
Qua thực tế sử dụng, với kinh nghiệm sử dụng của mình thì có những loại sau BA hay sử dụng:
Activity diagram (Nhiều chúa)
Sequence diagram (Nhiều chúa)
Class diagram (nhiều)
Usecase (Tuỳ công ty =)) có cty dùng User Stories (một phương pháp khác) nên ít sài Use case hơn)
State machine (hay gọi là State diagram) (nhiều)
Mình thấy cũng khá đúng so với cái survey trên.
Khi làm với Dev, nói sâu về tổng quan hệ thống, kiến trúc hệ thống, deployment các kiểu thì mình cũng có sài, nhưng không nhiều bằng ở trên
Component diagram
Deployment diagram
Package diagram
Object diagram
Các diagram khác hay được sử dụng.
Sơ đồ khối (Flowchart), khá tương đồng với cái Activity diagram, có vài chỗ khác, nhưng mình hay dùng để thay cho nhau (Flowchart <> Activity diagram)
Mô hình ERD (The Entity-Relationship Model)
Sơ đồ luồng dữ liệu (Data Flow Diagram – DFD)
BPMN (dùng không nhiều lắm, mình có cho survey, bạn có thể xem ở hình dưới)
Khảo sát về việc sử dụng BPMN khi là Business Analyst
Thì có (42+7+3)% = 52% số người đã votes không sử dụng BPMN trong công việc
51% số người đã votes có sử dụng, nhưng có thể thấy là tận 26% hiếm khi sử dụng.
Tổng 52+51 >100% vì được làm tròn 😀 á.
Cả 4 cái mình vừa liệt kê trên không phải là UML, nhưng thuộc loại hay được dùng, mình sẽ viết thêm bài viết về 4 loại trên cho các bạn tìm hiểu nhé, chờ đấy…
Microsoft Visio (cài ở máy Window – chưa biết hỗ trợ Mac chưa nữa, dùng trên cloud)
Draw.io (cài ở máy hoặc dùng trên cloud, gắn được trên Jira, notion đồ nữa) => Mình sài thèn này nhiều nhất, tên mới của nó là https://app.diagrams.net/, mình hay sài nó trên cloud và Jira (cũng cloud)
Figma (cài ở máy, cloud, mình toàn sài trên cloud)
Miro (mình hay sài cloud, mà giờ ít sài lại rồi) -> https://miro.com/
Cảm ơn các bạn đã đọc đến đây,.. vẫn là như cũ – hi vọng qua bài viết các bạn lại có thêm kiến thức về BA, biết thêm về UML, các loại UML, những loại nào hay sài và những loại nào cũng hay sài nhưng không phải là UML.
Và các công cụ mình hay sài để vẽ các diagram là gì => từ đó bạn có thể thử sài, học cách sài cho công việc của bạn.
Vẫn là Hoàng đây, hôm rồi có bạn nhắn hỏi về “Vấn đề giao tiếp trong nhóm, kiểu làm sao để giao tiếp hiệu quả giữa dev, tester, design với BA”
Với kinh nghiệm làm việc và quản lý một vài đội nhóm, từ BA, PO, PM, QC tới UI Design, mình xin phép chia sẻ kinh nghiệm cá nhân đế các bạn đọc có cùng thắc mắc.
Trong bài này mình đổi cách xưng hô tí nhé, vì người đặt câu hỏi là 1 bạn nữ nhỏ hơn mình vài tuổi, nên mình xin phép xưng “Anh” “Em”
Ý chính từ ý kiến cá nhân
1. Hiểu những việc họ làm sẽ giúp em giao tiếp dễ với họ.
2. Nên chia sẻ nghiệp vụ với họ (họp nhóm/họp 1-1) để giới thiệu rõ nghiệp vụ, business rule, luồng, Đặc biệt là chia sẻ trên tinh thần mình hiểu, mình tự tin, và mục đích chia sẻ để họ hiểu thay vì qua loa cho xong việc.
3. Nói chuyện vui vẻ/ tâm sự chuyện thường ngày với họ.
1. Hiểu sâu về công việc của các bộ phận khác:
Ví dụ em thử học 1 khoá về dev sơ sơ, mò thử vài cái cơ bản về dev xem sao… or design thì thử học 1 khoá về design nhỏ trên youtube.
A Business Analyst is learning UI Design skills
A thì nghĩ 1 số bạn nói là dư, nhưng với kinh nghiệm của anh, nhờ biết các kiến thức này mà từ lúc intern anh làm việc với mọi người rất suôn sẻ
Anh từng dev game, hiểu độ khó của việc dev ra sao, từng code web, từng code mobile app (Swift), code cả app trên win, đa phần là lúc còn sinh viên với những năm làm thêm freelancer, nên khi nói chuyện với dev, dù vấn đề khó anh vẫn nói chuyện với họ rất bình thường, thậm chí có thể trao đổi technical sâu với CTO trong công ty và CTO đối tác.
Từng làm QC Manual & Auto => a làm việc với QC cũng rất mượt =]], kiểu có thể nói chuyện về việc test như nào, đặt priority test ra sao, test plan kiểu gì, kiểm soát tiến độ, dùng phương pháp nào để test, dùng tool nào, Auto thì đang sài ngôn ngữ nào, Xpath hay code, sài thư viện nào, tool auto nào…
Design thì anh cũng tự vẽ & trao dồi thêm kinh nghiệm từ Design nữa. Nên bản thân cũng tự có thêm skill, nhiều lúc làm với Design thì biết cách diễn giải với ngôn ngữ của Design, dùng đúng các khái niệm như Auto-layout, Responsive, Hi-fi design, Prototype, Wireframe, Mockup, Component, Section, Animation,…
2. Chia sẻ kiến thức nghiệp vụ một cách toàn diện
Em hãy tổ chức các buổi họp nhóm hoặc 1-1 để giới thiệu chi tiết về nghiệp vụ, business rule và luồng công việc.
Chia sẻ với tinh thần tự tin, hiểu rõ và mong muốn truyền đạt kiến thức, không chỉ đơn thuần là hoàn thành nhiệm vụ.
Giải thích cả bức tranh tổng thể, từ bài toán kinh doanh đến cách hệ thống tạo ra giá trị cho người dùng.
Business Analyst trình bày trước Devs, Testers, Designers
Ví dụ thực tế:
Anh sẽ không chỉ chia sẻ những phần của họ, mà anh chia sẻ từ bài toán business, làm sao kiếm ra tiền, cách nhìn nhận từ users, ví dụ như nay có mấy phần FE không cần hiểu là tính năng chạy như thế nào, chỉ cần share userflow & data đó từ BE trả ra là bạn tích hợp được rồi, nhưng anh lại chia sẻ thêm là vì sao nó phải chạy như vậy, phía BE phải dùng công thức như nào để bạn làm, biết đâu lúc code bạn cũng phát hiện ra bug từ Be trả kết quả sai thì sao 😀
Rồi hôm bữa ngồi chia sẻ về 1 dự án kiểu dạng nhận tiền users để mang đi đầu tự động thông qua Smart Contract, thì anh cũng chia sẻ luồng user bỏ tiền, rồi hệ thống làm gì, có công thức gì mà giúp tiền users đi đến những nơi khác và kiếm lợi nhuận, trường hợp nào sẽ lỗ, trường hợp nào sẽ lời, lỗ thì hệ thống phải làm sao, lời thì sao, … từ đó mà Design có thể bổ sung những trường hợp báo rủi ro lỗ, thêm các bước xác nhận risk trong đầu tư, … Mà vì được nghe rõ về Business => Designer họ cũng sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm design, chỉ tip design => Mình cũng được nâng cao kỹ năng desgin.
3. Nói chuyện vui vẻ như bạn bè.
Anh nghĩ công việc & chuyện đời thường mọi người cứ vui vẻ với nhau, làm việc khoẻ hơn rất nhiều, anh không chỉ áp dụng với trong team, mà còn áp dụng với đối tác đồ nữa.
Xưa làm mảng mobile banking, anh cũng hay đi ăn với bạn bên bank. Nên khi cần gì rắc rối nhờ họ là họ giúp mình ngay.
BA đi ăn cùng Devs, QCs, Designers
Các ý bổ sung, hơi thiên về kỹ năng
Anh em nên thống nhất 1 quy trình làm việc chung, ví dụ như stand-up meeting hằng ngày. Thẳng thắn chia sẻ/trao đổi/ chỉ ra lỗi sai của nhau trong khi làm việc
Làm gì cũng có plan, ví dụ sprint plan.
Làm rõ mục tiêu/kết quả của sprint/dự án/phase
Sử dụng công cụ tracking hiệu quả, như anh là sài Trello/Jira, kéo task liên tục, thường la mấy đứa để nó update task đúng.
Đánh version/commit code rõ ràng (này bạn Dev Lead hay nhắc nhở mấy đứa dev trong team =)) commit không rõ ràng là bị ăn chửi =)) )
Anh cũng hay hỏi mọi người ý kiến, chia sẻ idea để phát triển dự án, với 1 phần họ cảm thấy mình tôn trọng họ.
Nên dùng cách giao tiếp khác nhau với đối tượng khác nhau, ví dụ Designer => thì em không thể dùng các từ ngữ kỹ thuật bên Dev để nói chuyện.
Cập nhật tài liệu thường xuyên (wiki, SRS, URD, User Stories,…)
Tổ chức mấy buổi review UI cho các bên, Tester/BA/Dev cũng nên join. rồi nhờ mọi người cho ý kiến nữa.
Tăng cường chat, đặc biệt là chat nhóm, tránh chat riêng (Direct Message)
Nên tổ chức retrospective, anh lâu lâu thấy team không ổn, hoặc dự án nó đi sai với kế hoạch là anh làm ngay, anh không follow agile là hết sprint là làm, anh làm ít hơn, chỉ khi cần thiết thôi. => mọi người góp ý, nhìn nhận sai sót, đưa ra phản hồi để xây dựng.
Khi diễn giải nghiệp vụ => Nên sài biểu đồ nhiều vô, ít chữ thôi => Đi từ tổng quan đến chi tiết.
Kết bài
Hi vọng với những kinh nghiệm và ý kiến cá nhân sẽ giúp bạn đọc sẽ giao tiếp hiệu quả hơn nữa khi làm việc với QC, Dev, Designer.
Hãy để lại comment hoặc chia sẻ đến bạn bè nếu thấy hay nhé.
