Giới thiệu
Chào các bạn,
Nếu để ý thì từ khoảng giữa năm 2025 đến đầu tháng 5/2026 mình gần như không ra thêm bài blog mới nào. Không phải vì hết chuyện để chia sẻ, cũng không phải vì mình bỏ hẳn blog. Lý do đơn giản là trong gần 1 năm qua, phần lớn thời gian và năng lượng của hai vợ chồng mình đã dồn vào một việc khá lớn: xây ngôi nhà đầu tiên của chính mình ở Nha Trang.
Nên bài này mình viết như một lời cập nhật. Vừa để trả lời câu hỏi vì sao mình “mất tích” khá lâu, vừa để kể lại một chặng khá quan trọng của hai vợ chồng, và cũng xem như một lời hẹn rằng sắp tới mình sẽ quay lại viết đều hơn về IT BA, AI và công việc.
Từ hơn 9 năm ở Sài Gòn đến quyết định sống ở Nha Trang
Trong bài review 1 năm sống tại Nha Trang trước đây, mình có kể là mình đã có hơn 9 năm sống ở Sài Gòn rồi mới chuyển ra Nha Trang. Cả mình và vợ đều không phải người Nha Trang, nên quyết định này ban đầu không phải kiểu “về quê cho tiện”. Nó giống một lựa chọn sống nhiều hơn.
Điều giữ tụi mình lại với Nha Trang là cảm giác dễ sống. Thành phố vừa phải, đi lại không quá ngộp, thời tiết ôn hòa hơn, và nhịp sống cũng nhẹ đầu hơn khá nhiều so với những năm ở Sài Gòn. Sau một thời gian sống ở đây, tụi mình bắt đầu nghĩ nghiêm túc hơn: nếu đã thấy hợp, tại sao không chọn Nha Trang làm nơi ở lâu dài?
Và từ suy nghĩ đó, câu chuyện đi tiếp từ thuê nhà, sống thử, quan sát khu vực… sang chuyện mua đất và tính tới một căn nhà của riêng mình.
Kế hoạch ban đầu là xây năm 2026, nhưng mọi thứ rẽ sang 2025 rất nhanh
Ban đầu hai vợ chồng mình tính sẽ xây nhà trong năm 2026. Lúc đó mình nghĩ mọi thứ cứ chuẩn bị từ từ: xem thêm phong cách, tính thêm công năng, tích góp thêm ngân sách, rồi chốt dần.
Nhưng rồi có một bước rẽ khá bất ngờ. Khi về xem thầy để chọn thời điểm phù hợp, thầy nói năm 2025 là đẹp hơn. Điều đáng nói là ngày đẹp gần nhất chỉ cách thời điểm đi xem có hơn 10 ngày.
Nghe hơi tâm linh một chút, nhưng mình nghĩ ai từng chuẩn bị làm nhà ở Việt Nam chắc cũng hiểu có những quyết định kiểu vậy sẽ làm cho cả kế hoạch chuyển trạng thái rất nhanh. Từ mode “để tính tiếp” chuyển hẳn sang mode “phải vào việc ngay”.
Vậy là gần như trong hơn 10 ngày đó, tụi mình phải tăng tốc rất nhiều việc cùng lúc:
- vào Nha Trang chọn thầu
- chốt phương án khởi công
- gom lại những quyết định quan trọng nhất
- tính toán xem cái gì bắt buộc phải có ngay, cái gì có thể để xử lý dần về sau
Chính giai đoạn chuyển cực nhanh này cũng là lúc mình bắt đầu bận thật sự, và quỹ thời gian dành cho blog từ đó bị co lại rất rõ.
Giai đoạn xây nhà đúng kiểu vừa làm vừa thiết kế, rất giống Scrum
Đây là phần khiến mình bận nhất, và cũng là lý do trực tiếp nhất khiến mình gần như ngưng viết bài trong một thời gian khá dài.
Vì mọi thứ diễn ra quá gấp, tụi mình không có một bộ idea hoàn chỉnh từ đầu. Ban đầu chỉ có vài định hướng tương đối mơ hồ như:
- nhà phải sáng và thoáng
- tổng thể đơn giản, dễ sống, không quá cầu kỳ
- khu bếp và phòng khách phải là không gian ở thật sự thoải mái
- mọi thứ phải ưu tiên công năng trước, rồi mới tới các phần trang trí
Còn lại gần như là vừa làm vừa chốt.
Xây tới đâu thì nghiên cứu thêm tới đó. Xem phong cách tới đâu thì sửa thiết kế tới đó. Có chỗ tưởng đã chốt rồi, nhưng khi nhìn lại trong bối cảnh thực tế thì vẫn phải chỉnh tiếp. Từ mặt tiền, ánh sáng, vật liệu, màu sắc, tủ kệ, cầu thang, bếp, cho tới những chi tiết nhỏ hơn, gần như giai đoạn nào cũng có thứ để cân nhắc lại.
Một ví dụ khá rõ là có những góc tụi mình phải xem đi xem lại bản 3D, rồi chỉnh thêm theo cảm giác sống thật. Nhìn lại mấy hình kiểu này mới thấy đúng là vừa có idea ban đầu, vừa refine dần theo thực tế thi công.
Một góc 3D trước khi hoàn thiện, đúng kiểu làm tới đâu chỉnh tới đó.
Ngay cả phòng ngủ của con cũng không chỉ là chọn một mẫu nhìn đẹp rồi chốt. Tụi mình vẫn phải cân lại tỷ lệ tủ, lối đi, ánh sáng và cảm giác tổng thể để căn phòng vừa dễ thương, vừa dùng được lâu dài chứ không chỉ đẹp trên phối cảnh.
Phòng ngủ của con cũng là một góc phải chỉnh khá kỹ về công năng và tỷ lệ.
Riêng phần bếp thì tụi mình còn đi vào mức chi tiết hơn hẳn. Mình chỉnh chi li từng tí, khá giống lúc làm phần mềm khi requirement cần rõ đúng đến từng centimet: lối đi còn bao nhiêu, đảo bếp dài thế nào, bồn rửa đặt ở đâu, máy rửa chén mở ra có vướng không, từng vị trí có thật sự thuận tay khi dùng hằng ngày hay không.
Thay vì chỉ mô tả miệng hoặc chốt theo cảm giác, mình chủ động vẽ trước cái mình muốn, rồi tự check lại số liệu, vị trí và khoảng hở. Chỗ nào thấy chưa hợp lý thì sửa tiếp. Cảm giác rất giống lúc tự review spec hoặc QA lại một flow trước khi cho đi build.
Phần bếp là một trong những chỗ mình tự vẽ trước để kiểm lại số liệu, vị trí và thói quen sử dụng.
Phòng khách cũng vậy. Có những hạng mục tưởng đơn giản như vách tivi, nhưng khi bắt đầu chốt thật thì nó thành một mini project riêng: chiều sâu, kích thước từng hộc, khoảng lùi, vị trí đặt đàn, mảng lam trang trí… đều phải được đo và nhìn lại khá kỹ.
Có những hạng mục như vách tivi phải ngồi rà từng module, từng khoảng lùi và từng kích thước mới yên tâm.
Phòng khách sau khi lên phối cảnh, nhìn kỹ sẽ thấy nhiều chỗ đã được cân rất kỹ từ trước chứ không làm theo cảm tính.
Nói vui thì quá trình này khá giống cách đi làm ở công ty theo kiểu Scrum:
- Có big picture ban đầu, nhưng không thể define hết mọi thứ từ day 1.
- Mỗi giai đoạn thi công giống như một sprint riêng.
- Sau mỗi sprint lại có review, nhìn ra chỗ chưa ổn, rồi reprioritize.
- Scope, thời gian và ngân sách lúc nào cũng kéo qua kéo lại với nhau.
Nếu đi làm project IT, mình thường nói change request là chuyện bình thường. Xây nhà cũng vậy. Chỉ khác là mỗi change request đều hiện ra ngay bằng tiền, thời gian và công sức.
Nhìn theo góc BA/Product, xây nhà cũng là một project rất thật
Có lẽ vì làm nghề lâu rồi, nên trong suốt quá trình này mình cứ nhìn mọi thứ bằng lăng kính khá quen thuộc của BA/Product.
Nhiều lúc mình có cảm giác mình không chỉ là chủ nhà, mà đang kiêm luôn vài vai trò:
- giống
Product Ownerkhi phải chốt ưu tiên cái gì làm trước, cái gì chưa cần - giống
Business Analystkhi phải làm rõ nhu cầu thật sự của gia đình, tránh làm theo cảm hứng quá nhiều - giống
Project Coordinatorkhi phải nói chuyện và căn chỉnh kỳ vọng giữa nhiều bên - giống
QAkhi đi xem từng hạng mục và tự hỏi “cái này đã đúng như mình nghĩ chưa?”
Nhìn lại thì có mấy điều mình thấy rất giống một project thật sự:
- Nếu requirement đầu vào mơ hồ, về sau sửa rất mệt.
- Nếu stakeholder alignment không rõ, mỗi người sẽ hình dung một kiểu khác nhau.
- Nếu không chốt definition of done cho từng hạng mục, bên thi công và bên chủ nhà sẽ rất dễ lệch kỳ vọng.
- Và thứ khó nhất không phải là có nhiều option, mà là biết bỏ option nào để giữ được tổng thể.
Nên dù đây là câu chuyện đời sống, mình vẫn thấy nó liên quan khá nhiều tới công việc. Vì cuối cùng, từ làm sản phẩm, làm dự án cho tới xây một căn nhà, bài toán vẫn là: hiểu mình thật sự cần gì, chấp nhận trade-off nào, và giữ được đường hướng xuyên suốt tới cuối.
Kết quả hiện tại: ngôi nhà mơ ước đã thành hình khoảng 80%
Tới thời điểm mình viết bài này, căn nhà của tụi mình ở thành phố Nha Trang, Khánh Hòa đã lên được hình hài khá rõ. Nếu phải chấm điểm thì mình nghĩ khoảng 80% so với tưởng tượng ban đầu là quá ổn rồi.
Thật ra mình không kỳ vọng một kết quả 100% hoàn hảo. Với những thứ phải vừa làm vừa điều chỉnh liên tục, việc ra được một nơi ở gần với hình dung của mình, hợp với ngân sách và đủ thoải mái cho cuộc sống hằng ngày đã là một kết quả rất tốt.
Ngôi nhà nằm ở khu đô thị Thái Hưng, cách trung tâm khoảng 2,5 km và cách biển khoảng 3,5 km. Với tụi mình, khoảng cách đó khá vừa: đủ gần để đi lại thuận tiện, nhưng vẫn có cảm giác ở một khu vực dễ sống và yên hơn.
Mình thêm vài hình ở đây cho đỡ kể chay. Có cả ảnh thật của ngôi nhà hiện tại lẫn một góc bếp mà hai vợ chồng dành khá nhiều thời gian để chỉnh trong suốt quá trình làm nhà.
Ảnh thật mặt tiền ngôi nhà hiện tại của tụi mình ở Nha Trang.
Khu bếp là một trong những chỗ tụi mình dành khá nhiều thời gian để cân chỉnh công năng, vật liệu và cảm giác sử dụng hằng ngày.
Sắp tới mình sẽ quay lại viết gì?
Vì dồn quá nhiều thời gian cho việc xây nhà nên blog gần như bị pause trong gần 1 năm. Trong thời gian đó mình vẫn làm việc, vẫn ghi chú ý tưởng, vẫn nghiên cứu AI và các workflow mới, nhưng không có đủ quỹ thời gian và đầu óc để ngồi xuống viết thành bài hoàn chỉnh với tốc độ như trước.
Giờ khi phần lớn việc lớn đã đi qua, mình muốn quay lại nhịp viết đều hơn. Ngoài các bài chia sẻ về IT BA, mình cũng sẽ tiếp tục hoàn thiện AI4BA v2.
Nếu AI4BA v1 đi theo hướng tool-based, tức là học từng tool để ra output, thì AI4BA v2 mình đang muốn đẩy sang hướng system-based / agent-based hơn:
- build workflow + skills + agents + toolchain để ra output
- không chỉ dừng ở việc biết dùng tool nào
- mà là biết ghép chúng thành một hệ thống làm việc thực tế cho BA
Đó cũng là hướng mình đang làm nhiều trong thời gian gần đây, và mình nghĩ sẽ hữu ích hơn cho các bạn muốn dùng AI vào công việc một cách bài bản hơn, chứ không chỉ dừng ở việc hỏi đáp từng prompt lẻ.
Kết bài
Tóm lại, lý do gần 1 năm mình không viết bài không có gì quá bí ẩn. Chỉ đơn giản là mình đang bận xây ngôi nhà mơ ước của hai vợ chồng ở Nha Trang.
May là sau một giai đoạn khá gấp và khá nhiều việc, kết quả đầu ra vẫn ổn, thậm chí ổn hơn mình nghĩ. Nên mình xem đây là một cột mốc đẹp để quay lại blog, chia sẻ đều hơn, và tiếp tục các nội dung về IT BA cũng như AI4BA v2 trong thời gian tới.
